Freisinger Denkmaeler

Historische Slavische taalkunde

2011-12: Historisch-vergelijkende Slavische taalkunde

Beschrijving

De tweedejaars BA-cursus Historisch-vergelijkende Slavische taalkunde (USIS code 5642ITK2) omvat 10 ects en richt zich op de historische en vergelijkende Slavische taalkunde.

Bij de eerste component staat de historische fonologie van het Proto-Slavisch centraal, d.w.z. de reconstructie van de manier waarop het Indo-europese klanksysteem stapsgewijs veranderd is in het Slavische en het ontstaan van de eerste locale verschillen binnen het Slavisch.

De vergelijkende component van het college biedt in wezen vanuit een taalhistorisch oogpunt – de gereconstrueerde Proto-Slavische situatie en die van het Oudkerkslavisch als oudste overlevering hiervan – een typologie van enkele belangrijke facetten van de fonologie, morfologie en semantiek van de moderne Slavische talen, met name het Russisch en de grootste West- en Zuidslavische talen (Pools, Tsjechisch resp. Servisch/Kroatisch, Bulgaars).

Leerdoel is het verwerven van verdiepte kennis van en inzicht in de historische en vergelijkende Slavische taalwetenschap. De cursus bouwt voort op de desbetreffende colleges binnen het eerstejaarsvak Inleiding Slavische taalkunde. 

Tijd & plaats

De cursus wordt gegeven op de maandagen van 15.15 tot 17.00 uur in Lipsius/235C, op het 'WSD [Witte Singel Doelen]-complex' (klik hier voor een plattegrond).

Let op het afwijkende collegerooster voor de eerste twee bijeenkomsten in september!

Toetsing

De toetsing bestaat uit de volgende onderdelen:

  • Een schriftelijk tentamen (5 ects) over (a) delen uit het boek van Charles E. Townsend & Laura Janda: Common and Comparative Slavic: Phonology and Inflection, with special attention to Russian, Polish, Czech, Serbo-Croatian, Bulgarian, Columbus, Ohio: Slavica, 1996 (de specifieke paragrafen van "T&J" staan in het rooster aangegeven), (b) de collegestof en (c) het op college en de website (ook via StudentWebLogin) ter beschikking gestelde aanvullende materiaal. Het tentamen vindt plaats op 9 januari 2012 van 15 tot 17 uur in Lipsius/307 (hertentamen op 23 januari 2012 van 15 tot 17 uur in Wijkplaats 4/006).
  • Een werkstuk (5 ects) van minimaal 4000 woorden (exclusief noten en bibliografie) over een thema dat aansluit bij de inhoud van de cursus. Een mondelinge presentatie op het eind van de collegecyclus maakt deel uit van het cijfer voor het werkstuk. De presentatie duurt 10-15 minuten en moet vergezeld gaan van een powerpoint en eventueel een handout. (Indien geen mondelinge presentatie wordt gegeven, wordt 1 punt in mindering gebracht op het eindcijfer.) Het werkstuk moet uiterlijk 6 januari 2012, om 12.00 uur, worden ingeleverd (als bijlage per mail aan de docent).

Het eindcijfer bestaat uit het gemiddelde van de beide deelcijfers. Deelcijfers mogen niet lager zijn dan een vijf.

Rooster

Let op: in de loop van de college-cyclus zijn afwijkingen op het rooster mogelijk.

College 1: vrijdag 16 september, 11-13 uur in Lipsius/001

Onderwerpen

  • Inleiding: bespreking van de inhoud van de cursus en de toetsingsonderdelen; bespreking van het werkstuk
  • Historische fonologie: klankwet & analogie

Literatuur

College 2: vrijdag 23 september, 11-13 uur in Lipsius/001

Onderwerpen

  • Historische fonologie: Het Proto-Indo-Europese klanksysteem

Literatuur

  • T&J: 2.0-2.3, 6.0-6.1
College 3: maandag 26 september

Onderwerpen

  • Historische fonologie: Van Proto-Indo-Europees naar Proto-Slavisch (1)

Literatuur

  • T&J: 2.4-2.5
College 4: maandag 10 oktober (NB 3 oktober is collegevrij)

Onderwerpen

  • Historische fonologie: Van Proto-Indo-Europees naar Proto-Slavisch (2)

Literatuur

  • T&J: 3.0-3.5
College 5: maandag 17 oktober

Onderwerpen

  • Historische fonologie: Van Proto-Indo-Europees naar Proto-Slavisch (3)

Literatuur

  • T&J: 4.0-4.4
College 6: maandag 31 oktober (NB 24 oktober is collegevrije week)

Onderwerpen

  • Historische fonologie: Het verdere lot van de jers, de nasaalvokalen en de jat' in de Slavische talen

Literatuur

  • T&J: 5.3.1
College 7: maandag 7 november

Onderwerpen

  • Het verbale systeem in de moderne Slavische talen: het Proto-Slavische systeem en zijn neerslag in het Oudkerkslavisch als uitgangspunt; hoofdkarakteristieken van het Russisch, Pools, Tsjechisch, Servisch/Kroatisch, Bulgaars

Literatuur

College 8: maandag 14 november

Onderwerpen

  • Het Slavische werkwoordsaspect (gastcollege Jaap Kamphuis)

Literatuur

College 9: maandag 21 november

Onderwerpen

  • Werkstuk: Inleveren werkplan
  • Het nominale systeem in de moderne Slavische talen: het Proto-Slavische systeem en zijn neerslag in het Oudkerkslavisch als uitgangspunt; hoofdkarakteristieken van het Russisch, Pools, Tsjechisch, Servisch/Kroatisch, Bulgaars

Literatuur

College 10: maandag 28 november

Onderwerpen

  • Consultaties werkplan
College 11+12: maandag 12 december (NB van 15 tot 19 uur!)

Onderwerpen

  • Mondelinge presentaties van de concept-werkstukken
  • Voorbereiding op het tentamen en afsluiting

Aanbevolen literatuur

Algemeen
  • Beekes, R.S.P.: 1995, Comparative Indo-European linguistics. An introduction, Amsterdam (bijgewerkte vertaling van Vergelijkende taalwetenschap. Tussen Sanskrit en Nederlands, Utrecht, 1990).
  • Bloomfield, L.: 1979 (14e druk), Language, London, (een klassiek boek; zie met name de hoofdstukken 17 tot en met 27).
  • Bree, C. van: 1990, Historische taalkunde, Leuven-Amersfoort (met speciale aandacht voor het Nederlands; ook online beschikbaar).
  • Campbell, L.: 1998, Historical linguistics. An introduction, Edinburgh (vooral gericht op niet-Indo-Europese talen).
  • Hock, H.H.: 1991 (2e druk), Principles of historical linguistics, Berlin-New York.
  • Joseph, B.D. en R.D. Janda (ed.): 2003, The Handbook of Historical Linguistics, Malden, MA.
  • Lehmann, W.P.: 1992 (3e druk), Historical linguistics: An introduction, London-New York.
  • Meillet, A.: 1937, Introduction a l’étude comparative des langues indo-européennes, Paris (wel verouderd).
Slavisch
  • Bräuer, H.: 1961-69, Slavische Sprachwissenschaft. I: Einleitung, Lautlehre (1961). II: Formenlehre, 1. Teil (1969). III: Formenlehre, 2. Teil (1969), Berlin (deze deeltjes kunnen een belangrijke ondersteuning bij het college zijn).
  • Carlton, T.R.: 1991, Introduction to the phonological history of the Slavic languages, Columbus, OH.
  • Comrie, B. en G.G. Corbett: 1993, The Slavonic languages, London-New York (overzichtswerk).
  • Dickey, S.M.: 2000, Parameters of Slavic aspect. A cognitive approach, Stanford, CA.
  • Meillet, A. en A. Vaillant: 1934 (2e druk), Le slave commun, Paris.
  • Schenker, A.M.: 1996, The dawn of Slavic. An introduction to Slavic philology, New Haven-London.
  • Shevelov, G.Y.: 1965, A prehistory of Slavic. The historical phonology of Common Slavic, New York (zware, vaak onorthodoxe kost; bovendien niet altijd betrouwbaar).
  • Townsend, Ch.E. en L. Janda: 1996, Common and Comparative Slavic: Phonology and Inflection, with special attention to Russian, Polish, Czech, Serbo-Croatian, Bulgarian, Columbus, Ohio.
  • Vaillant, A.: 1950-77, Grammaire comparée des langues slaves. I: Phonétique (1950). IIa: Morphologie: Flexion nominale (1958). IIb: Morphologie: Flexion pronominale (1958). III: Le verbe (1966). IV: La formation des noms (1974). V: La syntaxe (1977), Paris (standaardwerk).
Russisch
  • Kiparsky, V.: 1963-75, Russische historische Grammatik. I: Die Entwicklung des Lautsystems (1963). II: Die Entwicklung des Formensystems (1967). III: Entwicklung des Wortschatzes (1975), Heidelberg.
  • Vlasto, A.P.: 1986, A linguistic history of Russia to the end of the eighteenth century, Oxford.
  • Зализняк, A.A.: 2004 (2e druk), Древненовгородский диалект, Москва (onontbeerlijk voor de laatste stand van zaken over de ontwikkeling van het Russisch; ook online beschikbaar).
Etymologische woordenboeken
  • Sławski, F. (ed.): 1974-, Słownik prasłowiański, Wrocław.
  • Franck, J., N. van Wijk en C.B. van Haeringen: 1912/1936, Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Leiden (zie voor het Nederlands ook www.etymologie.nl).
  • Vasmer, M.: 1950-53, Russisches etymologisches Wörterbuch, Heidelberg. Bestaat ook in Russische vertaling (met aanvullingen van О.Н. Трубачев, maar met weglating van scabreuze woorden): Этимологический словарь русского языка, Москва, 1986-87 (in diverse versies online beschikbaar).